Mindfulness, Diversiteit & Inclusie

We leven in een multiculturele samenleving. Hoe is het dan mogelijk dat de mindfulnessgroepen in deze superdiverse samenleving bijna uitsluitend wit en afkomstig uit het hogere- en middendeel van de samenleving zijn? Welke eigen aannames, gedachten en (onbewust) gedrag omtrent culturele diversiteit kunnen er aanwezig zijn? En wat zou helpen om hier anders mee om te gaan als gehele mindfulnesstrainers community? Deze vragen hielden mij al langere tijd bezig terwijl ik door het mindfulness landschap wandelde.

De demonstraties na de dood van George Floyd zorgden ervoor dat het gesprek over racisme als nooit tevoren in Nederland gevoerd wordt. En dat werd tijd. Veel witte Nederlanders spijkeren zich bij over dit thema, zijn bereid te luisteren en erkenning te geven. En er klonkt een heldere vraag van de zwarte community aan de witte community: maak de stap je uit te spreken, hoe moeilijk en onwennig dit misschien ook is.

“Laten we actief werken met stilte én het laten horen van onze stem. Zo leren we beter in contact te zijn met onszelf en met de ander. ” Dit is het fundament van mijn werk. Ik heb gezocht naar manieren in met elkaar in gesprek te gaan, de plek der moeite op te zoeken. In stilte en in dialoog.

Mindfulness leert ons dat stilte kan heilzaam zijn, zeker. Maar stilte kan ook geweld aan doen. Het gezamenlijke stilzwijgen zorgt er voor dat voorvallen en gevolgen van racisme en discriminatie onbesproken blijven. Je niet uitspreken, het niet erkennen van ongelijkwaardigheid en anderen niet aanspreken op racisme doet direct geweld aan anderen. Er wordt nu een beroep gedaan om mindfulness & compassie in actie.

Ik initieerde en produceerde in augustus 2020 eerste open dialoog Mindfulness en Racisme in de Rode Hoed, Amsterdam. Met moderator Ama van Danzig en prekers Barbara Doeleman-van Veldhoven, Zohair Elabd en dr. Reinhilde Pulinx gingen wij in gesprek over: Hoe komt het dat wij ons vaak meer verbonden voelen met mensen die op ons lijken qua gender, huidskleur en leeftijd? Welke mogelijke rol speelt onze neurobiologie hierin? Hoe kan mindfulness een rol spelen in de gesprekken over (institutioneel) racisme in Nederland?’

Compilatie van de open dialoog Mindfulness en Racisme

Mindfulness en Racisme vanuit De Rode Hoed

After Movie Privilege Walk vanuit de De Balie

Taskforce Diversiteit & Inclusie
Aan een van de sprekers, een bestuurslid van de VMBN, werd de vraag gesteld of de VMBN zich op dat moment al actief inzette voor diversiteit en inclusie. Dit bleek nog niet het geval. Ter plekke werd besloten dat er een vervolg moest komen. Met een aantal VMBN & VVM leden zijn wij de Taskforce Diversiteit & Inclusie gestart en ik werd gevraagd om dit in de rol als voorzitter aan te jagen. In het kader van dit onderwerp rondde ik de training De Code Diversiteit en Inclusie, Decolonising the Mind, de EAMBA White Awareness training en de EAMBA Diversity & Inclusion af.

De TF D&I heeft concrete stappen gezet om het werkveld in beweging te krijgen: zomer 2021 is een Plan van Aanpak aan het bestuur van de VMBN voorgelegd. We hanteren een ruime definitie van diversiteit, onder meer diversiteit op het vlak van:
– etnisch-culturele achtergrond
– sociaaleconomische status
– gender
– seksuele oriëntatie
– fysieke en cognitieve mogelijkheden

En zo gingen we voortvarend van start. Zo zijn binnen 1 jaar door de taskforce of leden van de taskforce meerdere stappen ondernomen. TF-lid Zohair Elabd maakte een mooi overzicht:
1. We ontwikkelden een plan van aanpak, als levend document en ijkpunt van waaruit we werken;
2. We verzorgen workshops voor mindfulnesstrainers rondom lhbti+, een mix van informatieverstrekking, meditatie en hoe in je eigen praktijk vorm te geven;
3. Er is een MBSR LHBTIi+ training ontwikkelt die start bij het CVM;
4. Meditatiegroepen voor LHBTI’ers worden in kaart gebracht en binnenkort gedeeld;
5. Er is op LinkedIn een platform gestart voor mindfulness- en compassietrainers van kleur;
6. We verzorgden op 1 oktober op het jaarlijkse mindfulnesssymposium van het Radboudumc Centrum voor Mindfulness een workshop diversiteit;
7. We sloten aan bij het CVM voor een webinar over mindfulness en diversiteit;
8. Samen met het CVM wordt er een mindfulnesstraining voor zwarte mensen ontwikkeld, d.w.z. mensen die hun wortels hebben in ‘de Oost’ (voormalig Nederlands-Indië), ‘de West’ (Suriname, Nederlandse Antillen) en in delen van Afrika (o.a. Ghana). Zij hebben samen de koloniale ervaring gemeen;
9. We sluiten aan bij de Ledendag VVM op 20 novemberwaar we gezamenlijk onderzoeken hoe kom jij diversiteit tegen;
10. Er is een retraite in de maak Mindfulness in Superdiversiteit, de eerste wordt gepland in het eerste kwartaal van 2022;
11. Er wordt samen met het CVM gesproken over het ontwikkelen van een workshop over diversiteit in het kader van (na-)scholing van mindfulnesstrainers en er wordt gekeken hoe dit onderwerp in de opleiding meer structurele aandacht kan krijgen

 

Mindfulness in Superdiversiteit
Samen met dr. Reinhilde Pulinx ontwikkelde ik een retraite aanbod Mindfulness in Superdiversiteit. Deze retraite is er voor iedereen die zich betrokken voelt bij toenemende spanningen in onze diverse samenleving en bereid is om hier met een mindful blik naar te kijken. Iedereen is welkom; ieder die te maken heeft met racisme, (mindfulness-)trainers, facilitators, meditatie- en yogadocenten, docenten, therapeuten, hulpverleners, leerkrachten en leiders, managers, HR-medewekers en collega’s uit andere gerelateerde werkvelden.

Deep Democracy
Ook werk ik, met name in groepen, met Deep Democracy. Dit is een methode voor democratische besluitvorming en conflicthantering, gericht op gelijkwaardigheid, transparantie en streven naar consent. De methode van Deep Democracy omvat diverse tools, technieken en gespreksvormen als waardevolle aanvulling op de mindfulness training. Met deze combinatie maakt het mogelijk zowel een individueel als een groepsproces in beweging te zetten.

Mindfulness, Diversiteit & Inclusie
leert ons aanwezig te zijn met een niet-oordelende, open nieuwsgierigheid. We cultiveren de vaardigheid om uit automatische patronen te stappen; wat afstand te creëren tussen de ervaring en onze eerste impulsieve reactie, zonder toe-eigenen of uitsluiten. Het nodigt actief uit tot innerwork: om de diversiteit in onszelf te onderzoeken.

Diversiteit
Ik hanteer een ruime definitie van diversiteit: etnisch-culturele achtergrond, sociaaleconomische status, gender, seksuele oriëntatie, fysieke en cognitieve mogelijkheden (neurodiversiteit) en generationele diversiteit.

Inclusie
In de kern gaat inclusie over wie waaraan mag meedoen, wie waarover mag meepraten, wie waarin mag meebeslissen. Wie waaraan mag meedoen, wie waarover mag meepraten en wie wat mag meebeslissen. En hoe gaat we hiermee om als individu en als groep? En daarmee gaat inclusie over grenzen, leiderschap, macht, privileges, conflicten, nieuwsgierigheid, verschillen en overeenkomsten.

Diversiteit gaat over de mix van zichtbare en onzichtbare verschillen. Dat laatste betreft vooral de stap om zicht te krijgen op en inzicht in de onbewuste vooroordelen (unconscious bias) en onbewuste onwetendheid. Inclusie gaat over:
1. hoe we met deze mix omgaan zonder iemand uit te sluiten en;
2. met de absolute zekerheid dat iedereen oprecht naar elkaar wil luisteren.